بررسی آثار تیمار پیش‌سرما، پتانسیل اسمزی، و تنش خشکی بر رشد گیاهچه‌های جمعیت‌های دو گونة مرزه (Satureja sahendica و S. bachtiarica) در دو شرایط ژرمیناتور و گلخانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، ‌واحد بروجرد

2 استادیار مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

3 استاد مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، رئیس بانک ژن کشور

چکیده

به منظور بررسی اثر تیمار پیش‌سرما، پتانسیل اسمزی، و تنش خشکی بر جمعیت‌های دو گونة دارویی Satureja sahendica و S. bachtiarica آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایة طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در دو شرایط ژرمیناتور و گلخانه در سال‌های 1389 ـ 1390 در بانک ژن منابع طبیعی و مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور به‌اجرا درآمد. تیمارهای مورد استفاده در شرایط ژرمیناتور شامل تیمار پیش‌سرما و سطوح مختلف پتانسیل اسمزی ناشی از غلظت‌‌های پلی‌ اتیلن گلایکول (PEG) 6000 دالتون در پنج سطح (0، 3/0-، 6/0-، 9/0-، و 2/1- مگاپاسگال) بود. تیمارهای مورد استفاده در شرایط گلخانه شامل تیمار پیش‌سرما و تنش خشکی در پنج سطح ظرفیت زراعی (۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰، و ۱۰۰ درصد) بود. نتایج نشان داد، با افزایش غلظت پتانسیل اسمزی و تنش خشکی، میانگین صفت درصد جوانه‌زنی و درصد سبزشدن به‌ترتیب آزمایشگاه و گلخانه به میزان 33 و 6 درصد کاهش یافت، در حالی که نسبت طول ریشه‌‌چه به ساقه‌چه و نسبت وزن خشک به تر گیاهچه روند افزایشی داشت. در دو شرایط ژرمیناتور و گلخانه خصوصیات جوانه‌زنی در تیمار پیش‌سرما نسبت به سایر تیمارها دارای بیشترین مقدار بود. در واکنش به پتانسیل اسمزی در ژرمیناتور و با تنش خشکی در گلخانه جمعیت بیجار 2 از مرزة سهندی و پیرانشهر از مرزة بختیاری در اکثر صفات، به‌ دلیل دارابودن بیشترین شاخص بنیه و نسبت وزن خشک به تر نسبت به جمعیت‌های دیگر، مقاوم‌تر بود. مقایسة بین جمعیت‌ها نشان داد که کم‌تحمل‌ترین جمعیت مربوط به جمعیت تاکستان از مرزة سهندی است.

کلیدواژه‌ها


[1] Abdul - baki, A.A. and Anderson, J.D. (1975). Vigour determination in soybean seed by multiple criteria. Crop aci, 630-633.
[2] Alizadeh, M.A. and Isvand, H.R. (2004). Evaluation and the study of germination potential, speed of germination and vigour index of the seeds of two species of medicinal plant (Eruca sativa Lam.,Anthemis altissima L) under coold room anry storage condition. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic plant Research, 20(3), 301-307.
[3] Allen, S.G., Dobrenz, A.K., Schonhorst, M.H. and Stoner, J.E. (1985). Heretability of Nacl tolerance in germination of alfalfa seed. Agron, J., 77, 99-101.
[4] Baba Khanlo, P., Mirza, M., Sefidkon, F., Ahmadi, L. and Asgari, F. (1998). Evaluation of the constituent composition of Essential oil in Ziziphora clinopodioides, Zataria mutaria multiflora, Z.tenuior. Iranian Journal of Medicinal and Aromat [19] Zic Plants, 2, 22-120.
[5] Chuanren, D., Bochu, W., Wanqian, L., Jin, C., Jie, L., Haan, z. (2004). Effect of chemical and physical factors to imporove the germination rate of Echinacea anqustifolia seed‌. Colloids and surfaces biointer faces, 37, 101-105.
[6] Emmerich, W.E. and Hardgree, S.P. (1990). Polyethylenglycol solution contact effection seed germination. Agron .J., 82, 1103-1107.
[7] Faker Baher, Z., Rezai, M.B., Mirza, M.M. and Abbaszadeh, B. (2001). Evaluation of Qualitive and Quantitive changing of Essential Oil of Satureja. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants,[p1]  11, 36-51.
[8] Goicochea, N., Antolin, M.C. and Sanchez, D.M. (1997). Gas exchange is related to hormone balancein mycorrhizal or nitrogen fixing alfalfa subjected to drought. Physiologia planturum, 100, 989-997.
[9] Hossienpour Ghazveni, A. (2010). Evaluation germination and vigour problem in four ecotype in laboratory and greenhouse Msc Thesis. Azad university –unit of Takestan, 1-102.
[10] Jamzad, Z. (2009). Thymus and Savory of Iran, Pub. Research Istitute of Forest and Rangeland, 81-132.
[11] Kochaky, A., Bromand, J. and Rezazadeh, Z. (2005). Evaluation of seed germination response to osmotic and matrix potential of polyethylenglycol and sodium coloride in different temperature, J. agronomical research of Iran, 3, 207-217.
[12] Lebaschi, M., Sharif Ashorabadi, H. and Mazaheri, D. (2003). Effect of dry stress on changing of hypersin. J. of Pagohesh and Sazandeghi, 58(1), 44-52.
[13] Lekh, R. and Khairwal, I.S. (1993). Evaluation of pearl millet hybrids and their parents for germ inability and field emergence. Indian Jour. Plant Physiol, 125-127.
[14] Lowlor, D.w. (1970). Absorption of polyethylenglycols by plants and Their effecte on plant growth, New phytol, 69.
[15] Maguire, J.D. (1962). Speed of germination: Aid in selection and evaluation for seedling vigour, Crop science, 2, 176-177.
[16] Michel, B.E. and Kaufman, M.R. (1973). The osmotic potential of polyethylenglycol 6000 plant physiology, 51.
[17] Omidbighy, R. (1997). The obtained strategy of production and technology of plant medicine No of Issue (1, 2 and 3). Publication of Ghods.
[18] Sarmadnia, Gh.H. (1996). Translation of seed technology. Published by Jahad university of Mashhad.
[19] Sedighi, M. and Porkermani, M. (1983). Un-uniform figure in arid zone. Translation- Publication of Ghods.
[20] Sefidkon, F., Jamzad, Z. and Barzandeh, M. (2004). Essential oil of Satureja bachtiarica as a full source of Karvakrol. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 20(4), 439-425.
[21] Waterman, p.g. and mole, s. (1994). Analysis of phenol and secondary metabolites. black well scientific publications. oxford, new york, 44-66.