تحلیل الگوی ساختاری شبکۀ دست‌اندرکاران سازمانی مدیریت منابع آب با هدف استقرارنظام مدیریت یکپارچۀ منابع آب در دشت گرمسار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بیابانزدایی، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 استادیار دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

3 دانشیار دانشکده منابع‌طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

شناسایی و تحلیل دست‌اندرکاران سازمانی، یکی از الزامات مدیریت یکپارچۀ منابع آب مبتنی بر همکاری به شمار می‌رود. بر اساس روش تحلیل شبکه‌ای می‌توان جنبه‌های ساختاری شبکه دست‌اندرکاران سازمانی را با نگاهی جامع‌نگر و قابل‌اندازه‌گیری، ارزیابی نموده و نقش و موقعیت آنها را برای استقرار نظام منسجم و هماهنگ مدیریت منابع آب مورد بررسی قرار داد. این پژوهش با هدف تحلیل شبکۀ تبادل اطلاعات و همکاری در بین دست‌اندرکاران سازمانی مرتبط با مدیریت منابع آب در دشت گرمسار صورت گرفت. دست‌اندرکاران مرتبط در این تحقیق بر اساس نقش و موقعیتی که در شبکه مدیریت منابع آب دارند به سه زیرگروه توسعه‌ای، حفاظتی و واسطه‌ای تقسیم شده و میزان انسجام، پایداری و تاب‌آوری شبکه بر اساس پیوند تبادل اطلاعات و همکاری و محاسبه شاخص‌های کمی و ریاضی سطح کلان شبکه شامل تراکم، دوسویگی پیوندها، انتقال‌یافتگی و فاصله ژئودزیک مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج تحقیق، میزان انسجام سازمانی در بین زیرگروه‌های مورد مطالعه، متوازن نبوده و در مورد سازمان‌های واسطه‌ای در سطح بسیار ضعیف تا ضعیف می‌باشد و همچنین میزان پایداری و تاب‌آوری شبکۀ مدیریت منابع آب به میزان ضعیف ارزیابی شده است. علاوه بر این، نتایج تحقیق نشان‌دهنده وجود تعارضاتی است که به‎خصوص بین سازمان‌های توسعه‌ای و سازمان‌های حفاظتی در فرآیند همکاری برای مدیریت مشارکتی منابع آب وجود دارد. این تحقیق با توجه به نتایج حاصله، انجام اقدامات زیربنایی ازجمله ظرفیت‌سازی و توانمندسازی دست‌اندرکاران را برای استقرار نظام مدیریت یکپارچه منابع آب در منطقۀ مورد مطالعه توصیه نموده است.

کلیدواژه‌ها


[1]     Bodin, Ö., & Crona, B. I. (2008). Management of natural resources at the community level: Exploring the role of social capital and leadership in a rural fishing community. World development, 36(12), 2763-2779.
[2]     Bodin, Ö., & Prell, C. (2011). Social networks and natural resource management: uncovering the social fabric of environmental governance: Cambridge University Press.
[3]     Borgatti, S. P., Everett, M. G., & Freeman, L. C. Ucinet for Windows: Software for social network analysis. Harvard, MA: Analytic Technologies, 2002. Retrieved on June 5, 2013
[4]     Brugha, R., & Varvasovszky, Z. (2000). Stakeholder analysis: a review. Health policy and planning, 15(3), 239-246.
[5]     Burt, R. S. (2004). Structural holes and good ideas. American journal of sociology, 110(2), 349-399.
[6]     Coleman, J. S. (1990). Foundations of Social theory, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, USA.
[7]     Duit, A. and Galaz, V. (2008). Governance and Complexity – Emerging Issues for Governance, Governance, 21 (3), 311–335.
[8]     Ebrahimi Azarkharan, F., Ghorbani, M., Salajegheh, A., & Mohseni Saravi, M. (2014). Social Network Analysis of Local Stakeholders in Action Plan for Water Resources Co-Management (Case study: Jajrood River in Latian watershed, Darbandsar village). Iran-Watershed management science Engineering, 8(25), 47-56.‏( In Persian)
[9]     Ernstson, H., Sörlin, S., & Elmqvist, T. (2008). Social movements and ecosystem services—The role of social network structure in protecting and managing urban green areas in Stockholm. Ecology and Society, 13(2), 39.
[10]  Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social–ecological systems analyses. Global environmental change, 16(3), 253-267.
[11]  Flick, O. (2007). An introduction to qulitative research. Published by Sage Publication.
[12]  Friedman, S. R., & Aral, S. (2001). Social networks, risk-potential networks, health, and disease. Journal of Urban Health, 78(3), 411-418.
[13]  Gholipour, A. (2002). Governmental management Sociology. Knowledge management quarterly, 57. .‏( In Persian)
[14]  Ghorbani, M., & Dehbozorgi, M. (2015). Institutional Network Analysis for Regional Policy Making of Zargros Dry Forests (Case study: Boyer-Ahmad County). Forest and Wood Products, 68(3), 615-623. (in Persian).
[15]  Ghorbani, M. (2012). The Role of Social Network in Rangeland Mechanisim (Case study: Taleghan Rigion), PhD Thesis, Natural Resouroces Department, Tehran University, Tehran, Iran (in Persian).
[16]  Ghorbani, M., Azarnivand, H., Mehrabi, A. A., Bastani, S., Jafari, M., and Nayebi, H. 2013. Social network analysis: A new approach in policy-making and planning of natural resources co-management. Journal of Natural Environment, Iranian Journal of Natural Resources, 65 (4), 553-568.
[17]  Ghorbani, M. (2014). The report of national project: Social network analysis; modeling, policy-making and implementation of natural resources co-management (Vol 1.), University of Tehran and the Iranian Forest, Rangeland and Watershed Management organization. .‏( In Persian)
[18]  Ghorbani M (2016) The action plan of social-policy networks monitoring and assessment in local communities empowerment and integrated landscape management, Tehran university, local communities empowerment and natural resource participatory management resurch institue press, 84p (in Persian).
[19]  Grimble, R., & Chan, M. K. (1995). Stakeholder analysis for natural resource management in developing countries. Paper presented at the Natural resources forum.
[20]  Gunderson, L. H., Holling, C., & Light, S. S. (1995). Barriers and Bridges to the Renewal of Ecosystems and Institutions: Columbia University Press.
[21]  Gunderson, L. H. and Holling, C.S. (2002). Panarchy: understanding transformations in human and natural systems. Island Press, Washington, D.C., USA.
[22]  Hanneman, R. A. (2001). Introduction to Social Network Methods, Department of Sociology at the University of California.
[23]  Hare, M., & Pahl-Wostl, C. (2002). Stakeholder categorisation in participatory integrated assessment processes. Integrated Assessment, 3(1), 50-62.
[24]  Hirschi, C. (2010). Strengthening Regional Cohesion: Collaborative Networks and Sustainable Development in Swiss Rural Areas, Ecology and Society, 15 (4), 16.
[25]  Holling, C. S., & Meffe, G. K. (1996). Command and control and the pathology of natural resource management. Conservation biology, 10(2), 328-337.
[26]  Kirchhoff, L., Stanoevska-Slabeva, K., Nicolai, T., Fleck, M., & Stanoevska, K. (2008). Using social network analysis to enhance information retrieval systems. Applications of social network analysis (ASNA), Zurich, 7, 1-21.
[27]  Klenk, N. L., Hickey, G. M., MacLellan, J. I., Gonzales, R., & Cardille, J. (2009). Social network analysis: A useful tool for visualizing and evaluating forestry research. International Forestry Review, 11(1), 134-140.
[28]  Krott, M., & Hasanagas, N. D. (2006). Measuring bridges between sectors: Causative evaluation of cross-sectorality. Forest Policy and Economics, 8(5), 555-563.
[29]  Luyet, Vincent, et al. (2012)”A framework to implement stakeholder participation in environmental projects.”jurnal of environmental management 111
[30]  Madani, K. (2014). Water management in Iran: what is causing the looming crisis? Journal of Environmental Studies and Sciences, 4(4), 315-328.
[31]  Mohammadi Kangrany, H. 1998. Proposed 27- policies to improve forest management and conservation of water resources Zagros (Case Study: Watershed Vazg; Kohgiloye and Boyerahmad), PhD Thesis, School of Natural Resources, Tehran University, 204 pages.
[32]  Muro, M., & Jeffrey, P. (2008). A critical review of the theory and application of social learning in participatory natural resource management processes. Journal of environmental planning and management, 51(3), 325-344.
[33]  Pereira, C. S., & Soares, A. L. (2007). Improving the quality of collaboration requirements for information management through social networks analysis. International Journal of Information Management, 27(2), 86-103.
[34]  Prell, C., Hubacek, K., & Reed, M. (2009). Stakeholder analysis and social network analysis in natural resource management. Society and Natural Resources, 22(6), 501-518.
[35]  Pretty, J. and Ward, H. (2001). Social capital and the environment, World Development, 29 209-227.
[36]  Rezaei, A, Hosseini S A, H., Asadi, A. 2015. Social network analysis: Analysis of Information Exchange Network among Organizations for Sustainable Management of Natural Resources (Study case: Alborz Watershed in Mazandaran province)., Iranian Journal of Natural Resources, 68 (1), 65-79.